Oświadczenie o użyciu AI to krótka, rzeczowa informacja dołączona do pracy: z jakiego narzędzia korzystałeś, do czego, w jakim zakresie i kto odpowiada za ostateczną treść. Nie jest przyznaniem się do winy ani formułką prawną. To opis metody pracy, podobny do tego, w którym podajesz, z jakich programów korzystałeś przy analizie danych. Dobrze napisane oświadczenie ma kilka zdań, jest konkretne i zgadza się z tym, co naprawdę zrobiłeś.
Poniżej znajdziesz elementy, które powinno zawierać, miejsca, w których zwykle się je umieszcza, i gotowe wzory zdań dla najczęstszych sytuacji. Zanim z nich skorzystasz, sprawdź jednak zasady swojej uczelni. To one decydują, czy i w jakiej formie musisz opisać użycie AI. O samych regulaminach piszemy szerzej w artykule o AI, plagiacie i regulaminach uczelni.
Kiedy oświadczenie jest potrzebne
Obowiązek opisania użycia AI nie wynika z samego narzędzia, tylko z zasad, które obowiązują w miejscu, gdzie oddajesz tekst. W praktyce źródła tych zasad są cztery:
- Regulamin studiów albo zarządzenie rektora. Część uczelni przyjęła ogólne zasady korzystania z narzędzi AI, czasem z gotowym wzorem oświadczenia.
- Wytyczne wydziału lub kierunku. Zasady dyplomowania bywają doprecyzowane na poziomie wydziału, razem z wymogami redakcyjnymi pracy.
- Ustalenia z promotorem albo prowadzącym zajęcia. Nawet jeśli uczelnia nie ma ogólnych zasad, prowadzący może je określić dla swojego przedmiotu.
- Wymogi redakcji. Czasopisma naukowe i wydawnictwa często mają własne zasady dotyczące AI i umieszczają je we wskazówkach dla autorów.
Jeśli nigdzie nie ma jasnej odpowiedzi, zapytaj promotora, zanim zaczniesz pisać, a nie tydzień przed terminem. Krótka wiadomość w rodzaju „Czy mogę korzystać z AI do korekty językowej i jak mam to opisać?” oszczędza nerwów obu stronom.
Pamiętaj też, że oświadczenie o użyciu AI nie zastępuje standardowego oświadczenia o samodzielnym napisaniu pracy, które wiele uczelni dołącza do prac dyplomowych. To dwa różne dokumenty. Pierwszy opisuje, jak korzystałeś z narzędzi, drugi potwierdza, że jesteś autorem. Muszą być ze sobą spójne. O tym, gdzie przebiega granica między pomocą a oddaniem pracy narzędziu, piszemy w tekście o pracy dyplomowej i AI.
Co powinno zawierać dobre oświadczenie
Najczęstszy błąd to zdanie „W pracy korzystałem z AI”. Nic z niego nie wynika: ani do czego, ani w jakim zakresie, ani czy sprawdziłeś wynik. Dobre oświadczenie odpowiada na pięć pytań.
| Element | Po co | Przykład |
|---|---|---|
| Narzędzie | Czytelnik wie, z czego korzystałeś | „ChatGPT (OpenAI)”, „korektor humai.pl” |
| Okres albo data | Modele się zmieniają, więc data mówi, z jaką wersją pracowałeś | „w okresie od marca do maja 2026 r.” |
| Cel i zakres | Najważniejsza część: czego dotyczyła pomoc | „do korekty interpunkcji w rozdziałach 2 i 3” |
| Weryfikacja | Pokazuje, że wynik nie trafił do pracy bez czytania | „każdą zmianę sprawdziłem i zaakceptowałem ręcznie” |
| Odpowiedzialność | Jasno określa, kto odpowiada za treść | „za treść i wnioski odpowiadam samodzielnie” |
Warto też napisać, czego AI nie robiło, jeśli to istotne. Zdanie „Narzędzia AI nie były używane do generowania treści merytorycznych ani do analizy danych” dużo mówi promotorowi i recenzentowi, a kosztuje kilkanaście słów.
Gdzie umieścić oświadczenie w pracy
Jeśli uczelnia podaje wzór i miejsce, trzymaj się go. Jeśli nie, masz kilka zwyczajowych możliwości:
- Osobna strona albo akapit zaraz po oświadczeniu o samodzielności pracy. To najczytelniejsze rozwiązanie w pracach dyplomowych.
- Część metodologiczna, jeśli AI było częścią metody, na przykład przy kodowaniu odpowiedzi albo pisaniu skryptów do analizy. Tam opisujesz to tak samo jak każde inne narzędzie badawcze.
- Wstęp lub przypis w krótszych pracach zaliczeniowych, referatach i esejach.
- Aneks z poleceniami, jeśli prowadzący chce zobaczyć, o co dokładnie prosiłeś model. Niektóre wytyczne tego wymagają.
Jeśli piszesz w stylu APA, warto znać wskazówki APA Style dotyczące cytowania ChatGPT. Zalecają one opisanie sposobu użycia narzędzia w tekście, na przykład w części o metodzie, oraz podanie wpisu bibliograficznego z autorem narzędzia i wersją modelu. Szczegóły i przykłady znajdziesz w artykule How to cite ChatGPT na blogu APA Style (po angielsku). Polskie uczelnie częściej korzystają z własnych standardów przypisów, więc pierwszeństwo mają wytyczne Twojego wydziału.
Wzory zdań dla najczęstszych sytuacji
Każdy wzór traktuj jako punkt wyjścia. Podmień nazwy narzędzi, rozdziały i daty na swoje i usuń to, co Cię nie dotyczy. Oświadczenie ma opisywać Twoją pracę, a nie wzorcową sytuację z poradnika.
1. Tylko korekta językowa
„Do korekty ortograficznej, interpunkcyjnej i gramatycznej tekstu pracy użyto narzędzia AI [nazwa narzędzia]. Narzędzie nie zmieniało treści ani struktury pracy. Każdą zaproponowaną poprawkę autor sprawdził i zaakceptował samodzielnie.”
2. Redakcja stylu własnego tekstu
„W rozdziałach [numery] autor wykorzystał narzędzie AI [nazwa] do redakcji stylistycznej samodzielnie napisanych fragmentów (zmiana szyku i sformułowań, usunięcie powtórzeń). Narzędzie nie wprowadzało nowych treści, źródeł ani wniosków. Ostateczną wersję tekstu autor sprawdził i odpowiada za nią w całości.”
3. Przeformułowanie fragmentów opartych na źródłach
„Przy opracowaniu wybranych fragmentów rozdziału [numer] użyto narzędzia AI [nazwa] do przeformułowania zdań opartych na literaturze przedmiotu. Wszystkie wykorzystane źródła wskazano w przypisach. Autor porównał przeformułowane fragmenty z oryginałami pod kątem zgodności sensu.”
4. Burza mózgów i plan pracy
„Na etapie przygotowania konspektu autor korzystał z modelu językowego [nazwa] do zebrania wstępnych pomysłów na strukturę pracy. Ostateczny plan, dobór literatury i cała treść pracy są samodzielnym dziełem autora.”
5. Tłumaczenie źródeł obcojęzycznych
„Robocze tłumaczenia fragmentów źródeł anglojęzycznych przygotowano z pomocą narzędzia AI [nazwa], a następnie autor porównał je z oryginałem. Cytaty przytoczone w pracy są tłumaczeniem własnym autora, opartym na wersji oryginalnej.”
6. Kod i analiza danych
„Przy pisaniu skryptów do analizy statystycznej (język [nazwa]) autor korzystał z asystenta AI [nazwa] do wyszukiwania błędów w kodzie. Wybór metod, interpretacja wyników i wnioski są wyłącznie pracą autora. Kod źródłowy dołączono w aneksie [numer].”
7. Brak użycia AI
„Przy przygotowaniu niniejszej pracy nie korzystano z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji.”
Ostatni wzór ma sens tylko wtedy, gdy jest prawdziwy. Jeśli używałeś choćby korektora opartego na AI, lepiej to napisać. Oświadczenie, które okaże się nieprawdziwe, szkodzi bardziej niż jego brak.
Przykład pełnego oświadczenia
Tak może wyglądać oświadczenie, które łączy dwa zastosowania. Sytuacja jest wymyślona na potrzeby przykładu.
„Oświadczam, że w trakcie przygotowania pracy korzystałem z narzędzi sztucznej inteligencji w następującym zakresie. W okresie od lutego do kwietnia 2026 r. używałem modelu językowego [nazwa] do zebrania wstępnych pomysłów na strukturę rozdziału 1. Przed złożeniem pracy wykonałem korektę językową całego tekstu z pomocą narzędzia [nazwa], a każdą poprawkę sprawdziłem i zaakceptowałem ręcznie. Narzędzia AI nie były używane do pisania treści merytorycznych, doboru literatury ani analizy danych. Za całą treść pracy i przedstawione wnioski odpowiadam samodzielnie.”
Pięć zdań, a promotor wie wszystko, czego potrzebuje: z czego korzystałeś, kiedy, do czego, czego nie robiłeś i kto odpowiada za tekst.
Jak napisać oświadczenie krok po kroku
- Sprawdź zasady. Poszukaj w regulaminie studiów, na stronie wydziału i w materiałach od promotora. Jeśli jest wzór, użyj go.
- Spisz, z czego korzystałeś. Najłatwiej robić to na bieżąco, w notatce obok pracy: data, narzędzie, do czego. Po pół roku pisania trudno to odtworzyć z pamięci.
- Pogrupuj użycia według celu. Korekta, redakcja stylu, tłumaczenie, plan, kod. Zwykle wychodzą dwie, trzy kategorie.
- Dobierz wzór do każdej kategorii. Połącz zdania w jeden akapit. Nie powtarzaj formułki o odpowiedzialności przy każdym punkcie, wystarczy raz na końcu.
- Dopasuj szczegóły. Rozdziały, okres, nazwy narzędzi. Usuń wszystko, czego nie robiłeś.
- Przeczytaj oświadczenie razem z pracą. Czy opis zgadza się z tym, co widać w tekście? Czy jest spójny z oświadczeniem o samodzielności?
- Pokaż je promotorowi przed złożeniem pracy. To najprostszy sposób, żeby uniknąć nieporozumień na obronie.
Najczęstsze błędy w oświadczeniach
- Ogólnik zamiast opisu. „Korzystałem z AI” nie mówi nic. Napisz, do czego.
- Zaniżanie zakresu. „Tylko korekta”, gdy narzędzie przepisywało całe akapity. Rozbieżność łatwo zauważyć, a trudno się z niej wytłumaczyć.
- Przesadna długość. Oświadczenie to nie esej o sztucznej inteligencji. Od trzech do sześciu zdań zwykle wystarcza.
- Skopiowany wzór bez zmian. Jeśli w oświadczeniu jest „[nazwa narzędzia]” albo opis sytuacji, która Cię nie dotyczy, czytelnik od razu to widzi.
- Brak informacji o weryfikacji. Najważniejsze dla prowadzącego jest to, że rozumiesz tekst i za niego odpowiadasz. Napisz, że wynik sprawdziłeś.
Pomocnik ujawnienia w humai
Pod wynikiem w humanizatorze, parafrazie i korektorze znajdziesz przycisk „Jak opisać użycie AI?”. Otwiera on pomocnika ujawnienia z gotowym zdaniem dopasowanym do narzędzia, którego właśnie użyłeś. Dla korektora brzmi ono tak:
„Korektę językową tego tekstu (ortografia, interpunkcja, gramatyka) wykonano z pomocą narzędzia AI (korektor humai.pl). Treść i styl tekstu nie zostały zmienione.”
Dla humanizatora zdanie mówi o redakcji stylistycznej bez dodawania nowych treści, a dla parafrazy o przeformułowaniu zdań i o źródłach wskazanych w przypisach. Zdanie skopiujesz jednym kliknięciem i wkleisz do swojego oświadczenia. Traktuj je jak każdy wzór z tego artykułu: jako punkt wyjścia, który trzeba dopasować do siebie. Sam pomocnik przypomina, że zasady ujawniania AI różnią się między uczelniami i redakcjami, więc opis musi zgadzać się z prawdą i z wymaganiami w Twoim miejscu.
Jeśli Twoja praca jest gotowa i chcesz tylko sprawdzić przecinki i literówki, zacznij od darmowego korektora. Zmienia jak najmniej, a każdą poprawkę widzisz osobno, więc oświadczenie typu „tylko korekta językowa” będzie w pełni prawdziwe. Gdy redagujesz własny tekst mocniej, przydatny będzie poradnik o tym, jak przepisać tekst z ChatGPT na styl akademicki, a przed oddaniem pracy warto przejrzeć, czy AI nie zmieniło liczb, nazw i cytatów.