Styl pracy dyplomowej najlepiej poprawiać na końcu, gdy treść jest już gotowa, i etapami: najpierw potoczne słowa, potem osoba autora, terminologia, długie zdania i siła twierdzeń. Poniżej znajdziesz typowe usterki z przykładami przed i po, a także informację, co możesz zlecić narzędziu, a co zostaje po Twojej stronie. Artykuł dotyczy tekstu, który piszesz sam. Jeśli masz fragment wygenerowany na czacie, zajrzyj do poradnika o tym, jak przepisać tekst z ChatGPT na styl akademicki.
W jakiej kolejności pracować
- Treść i układ. Dopóki rozdział może się zmienić, nie ma sensu szlifować jego zdań.
- Terminy. Ustal listę pojęć i ich nazw, zanim zaczniesz poprawiać całe zdania.
- Styl. Przejdź przez tekst pod kątem usterek opisanych niżej.
- Korekta językowa. Przecinki i literówki zostaw na koniec, bo każda poprawka stylu może wprowadzić nowe.
- Czytanie całości. Na wydruku albo na głos, najlepiej dzień później.
Najczęstsze usterki stylu z przykładami
Przykłady ułożyliśmy sami, ale to zdania, które często pojawiają się w szkicach prac licencjackich i magisterskich.
| Usterka | Przed | Po |
|---|---|---|
| Potoczność | „Sporo firm ma problem z ogarnięciem rotacji pracowników.” | „Wiele firm nie radzi sobie z rotacją pracowników.” |
| „Ilość” przy tym, co policzalne | „Ilość respondentów wyniosła 120.” | „Liczba respondentów wyniosła 120.” |
| „Posiadać” zamiast „mieć” | „Zmienna ta posiada duże znaczenie dla modelu.” | „Zmienna ta ma duże znaczenie dla modelu.” |
| Czasownik schowany w rzeczowniku | „Dokonano przeprowadzenia analizy danych.” | „Przeanalizowano dane.” |
| Wyrażenia urzędowe | „W oparciu o wyniki ankiety stwierdzono spadek zaufania.” | „Na podstawie wyników ankiety stwierdzono spadek zaufania.” |
| Błędna składnia „odnośnie” | „Odnośnie wyników badania należy dodać dwie uwagi.” | „Odnośnie do wyników badania należy dodać dwie uwagi.” |
| Zbyt mocne twierdzenie | „Wyniki udowadniają, że reklama zwiększa sprzedaż.” | „Wyniki wskazują na związek między reklamą a wzrostem sprzedaży.” |
Ostatni wiersz różni się od pozostałych, bo dotyka treści. „Udowadniają” i „zwiększa” mówią o przyczynie, a badanie korelacyjne pokazuje tylko związek. Takiej zmiany nie zrobi za Ciebie żaden korektor, bo musi znać Twoje dane i metodę.
Pierwsza osoba: co wolno, a co lepiej zmienić
W wielu dziedzinach przyjęta jest forma bezosobowa, ale nie wszędzie. Część promotorów dopuszcza „przeprowadziłem”, zwłaszcza w metodologii i we wnioskach, a część woli 1. osobę liczby mnogiej. Zapytaj, zanim przerobisz czterdzieści stron.
- „Zbadałem próbę 200 osób.” → „Zbadano próbę 200 osób.”
- „W tym rozdziale opiszę metodę.” → „W rozdziale opisano metodę.”
- „Wydaje mi się, że wynik jest zawyżony.” → „Wynik może być zawyżony, ponieważ…” (i tu musi paść uzasadnienie)
Pierwsza osoba zostaje w podziękowaniach i w oświadczeniach autora. Wybierz jedną konwencję i trzymaj się jej w całej pracy, bo skoki między „ja”, „my” i formą bezosobową rzucają się w oczy.
Terminologia: jedno pojęcie, jedna nazwa
W szkole uczą, żeby unikać powtórzeń, ale w pracy naukowej ta zasada nie dotyczy terminów. Jeśli badani są raz „respondentami”, raz „ankietowanymi”, a raz „uczestnikami”, czytelnik może uznać, że to różne grupy. Zapisz, którą nazwą się posługujesz, i wyszukaj pozostałe w całym dokumencie.
Sprawdź też, czy dwie nazwy na pewno oznaczają to samo. „Klient” i „konsument” mogą być w jednej pracy synonimami, a w pracy z prawa już nie. Tę decyzję możesz podjąć tylko Ty.
Przy tłumaczeniach trzymaj się polskiej literatury z Twojej bibliografii. Jeśli angielski termin ma przyjęty polski odpowiednik, użyj go, a oryginał podaj w nawiasie przy pierwszym wystąpieniu.
Długie zdania: jak je dzielić, nie gubiąc sensu
Długie zdanie zwykle powstaje, gdy do jednej myśli dokładasz kolejne zastrzeżenia. Dziel je tam, gdzie zaczyna się nowa informacja, i zachowuj słowa, które wyrażają zależność: „jednak”, „ponieważ”, „może”.
Przed: „Przeprowadzone badanie pokazało że klienci którzy korzystają z aplikacji mobilnej częściej wracają do sklepu co może wynikać z programu lojalnościowego dostępnego tylko w aplikacji chociaż dane nie pozwalają tego jednoznacznie rozstrzygnąć ponieważ ankieta nie obejmowała osób które przestały kupować.”
Po: „Przeprowadzone badanie pokazało, że klienci, którzy korzystają z aplikacji mobilnej, częściej wracają do sklepu. Może to wynikać z programu lojalnościowego dostępnego tylko w aplikacji. Dane nie pozwalają jednak tego jednoznacznie rozstrzygnąć, ponieważ ankieta nie obejmowała osób, które przestały kupować.”
Trzydzieści dziewięć słów rozłożyło się na trzy zdania. Doszły brakujące przecinki, między innymi przed „że”, „którzy” i „które”. Ostrożność została: „może wynikać” nie stało się „wynika”, a zastrzeżenie o ankiecie ma własne, wyraźne miejsce. Nie doszła żadna nowa informacja.
Cały akapit przed i po
W prawdziwym tekście usterki występują razem. Oto krótki akapit, w którym poprawiliśmy kilka z nich naraz.
Przed: „W dniu dzisiejszym sporo firm posiada program lojalnościowy. W mojej pracy zbadałem, jak taki program wpływa na klientów. Ilość ankiet wyniosła 150, a konsumenci często oceniali program pozytywnie, co udowadnia, że programy te działają.”
Po: „Obecnie wiele firm ma program lojalnościowy. W pracy zbadano, jak taki program wpływa na klientów. Liczba ankiet wyniosła 150, a klienci często oceniali program pozytywnie, co może świadczyć o jego skuteczności.”
Neutralne „obecnie” i „wiele” weszły w miejsce „w dniu dzisiejszym” i „sporo”, „posiada” zmieniło się w „ma”, a „ilość” w „liczbę”. Forma bezosobowa objęła zdanie o badaniu. „Konsumenci” stali się „klientami”, bo w drugim zdaniu ta sama grupa ma już nazwę. Liczba 150 została bez zmian.
Najważniejsza zmiana jest na końcu. Pozytywna ocena w ankiecie nie „udowadnia”, że program działa, więc twierdzenie trzeba było osłabić. Sam wynik to nadal opinia ankietowanych. To decyzja autora, bo korekta językowa nie może zmieniać stopnia pewności.
Co zrobi tryb akademicki korektora
Korektor humai ma tryb „Praca dyplomowa / akademicka”, włączony od razu na stronie korekty pracy dyplomowej, a na stronie korektora dostępny w przełączniku. Oprócz pisowni, interpunkcji i gramatyki zamienia potoczne zwroty na neutralne, zmienia nadużywaną pierwszą osobę na formę bezosobową, ujednolica terminy i dzieli zbyt długie zdania. Za darmo sprawdzisz do 3000 znaków na raz.
- Dostajesz poprawiony tekst i listę zmian. Każda pozycja pokazuje, co było, co jest, kategorię (ortografia, interpunkcja, gramatyka, styl, terminologia) i powód.
- Lista może być niepełna. Opisuje zmiany zgłoszone przez model. Pełny zapis poprawek to podgląd zmian, więc to tam sprawdzaj wynik.
- Nie przepisuje treści. Tezy, wnioski, dane i stopień pewności mają zostać bez zmian. Jeśli wynik różni się od oryginału bardziej, niż powinna różnić się korekta, zobaczysz ostrzeżenie i prośbę o sprawdzenie.
- Terminy można zastrzec. Nazwy i pojęcia wpisane do pola „Chronione frazy” zostają bez zmian, ale tylko w tej formie i z tą wielkością liter, które podasz. Inne odmiany dodaj osobno. Limit to 5 fraz w planie darmowym i 30 w Pro.
Część poprawek stylu to sugestie, a nie reguły języka. Jeśli promotor woli pierwszą osobę, cofnij te zmiany. Narzędzie widzi naraz tylko wklejony fragment, więc spójność terminów między rozdziałami musisz sprawdzić sam. Nie oceni też logiki wywodu, nie zweryfikuje faktów i nie poprawi bibliografii.
Lista kontrolna przed wysłaniem rozdziału promotorowi
- Wyszukaj w dokumencie: „ilość”, „posiada”, „w oparciu”, „odnośnie”, „tak naprawdę”, „w sumie”, „na ten moment”, „sporo”.
- Sprawdź osobę autora: czy w całym rozdziale jest ta sama, także w metodologii i podsumowaniu.
- Sprawdź nazwy: czy każdy termin kluczowy dla pracy ma w rozdziale jedną nazwę i czy jest taka sama jak w pozostałych.
- Przeczytaj akapity z wnioskami: czy „dowodzi”, „zawsze” i „wszyscy” mają pokrycie w Twoich danych.
- Znajdź zdania na trzy wiersze i dłuższe: czy da się je przeczytać bez wracania do początku.
- Porównaj z wytycznymi wydziału: czy forma, cytowania i przypisy zgadzają się z tym, czego wymaga uczelnia.
Zasady uczelni i ujawnienie AI
Korektor to narzędzie AI, a zasady korzystania z takich narzędzi ustala uczelnia. Sprawdź wytyczne wydziału, a w razie wątpliwości zapytaj promotora. Jeśli trzeba opisać użycie narzędzia, pod wynikiem korektora znajdziesz gotowe zdanie do skopiowania, a pełniejsze wzory w poradniku o oświadczeniu o użyciu AI w pracy. Przedstawiaj jako swoją wyłącznie pracę, którą faktycznie wykonałeś. Korekta języka nie zmienia tego, kto odpowiada za treść.
Gdy treść jest już zamknięta, wklej pierwszy fragment do korekty pracy dyplomowej. Tryb akademicki jest tam włączony od razu, a pod wynikiem dostaniesz listę zmian z powodami.