Żeby parafraza nie ruszyła słów kluczowych, terminów i nazw, trzeba je wypisać przed przepisaniem, przekazać narzędziu jako listę i sprawdzić po przepisaniu. W języku polskim dochodzi jeszcze odmiana: „umowa o dzieło” i „umowę o dzieło” to dla wyszukiwarki tekstu dwa różne ciągi znaków. W tym poradniku pokazujemy, co warto chronić, jak zrobić to w ChatGPT i jak działają chronione frazy w humai.
Dlaczego parafraza zmienia terminy
Parafraza ma powiedzieć to samo innymi słowami, więc model szuka zamienników wszędzie, także tam, gdzie zamiennika nie powinno być. Dla niego „opona całoroczna” i „ogumienie na cały rok” są prawie tym samym. Dla klienta sklepu, prawnika albo recenzenta już nie.
| W tekście było | Po parafrazie | Co się psuje |
|---|---|---|
| umowa o dzieło | kontrakt na wykonanie dzieła | Nazwa rodzaju umowy znika, a czytelnik nie wie, czy chodzi o tę samą umowę. |
| kapitał społeczny | zasoby społeczne | W tekście naukowym synonim sugeruje inne pojęcie. |
| opona całoroczna | ogumienie na cały rok | Opis produktu przestaje używać słów, którymi klient tego produktu szuka. |
| uczenie maszynowe | nauka maszyn | Przyjęty termin zamienia się w coś, co brzmi jak błąd tłumaczenia. |
| Kawomat 300 | ten model | Nazwa produktu znika ze zdania, w którym miała paść. |
Przykłady są poglądowe i ułożyliśmy je sami. Takich zamian najłatwiej się spodziewać w tekstach pełnych terminów.
Co warto chronić, a czego nie
- Terminy fachowe z definicją przyjętą w dziedzinie.
- Nazwy własne: firmy, produkty, modele, ustawy, nazwiska.
- Słowa kluczowe, na które ma się pozycjonować strona, w formach, które faktycznie występują w tekście.
- Skróty i oznaczenia: RODO, OC, ISO 9001.
Nie chroń zwykłych zwrotów, które po prostu lubisz, ani całych zdań. Im więcej sztywnych fragmentów, tym mniej miejsca na przepisanie. Jeśli chodzi o SEO, ochrona frazy ma utrzymać ją tam, gdzie już jest, a nie zwiększać liczbę wystąpień. Powtarzanie słów kluczowych ponad potrzebę Google zalicza do spamu („keyword stuffing”).
Pamiętaj też, że parafraza nie zwalnia z podania źródła. Jeśli myśl pochodzi od innego autora, przypis zostaje, nawet gdy każde słowo jest inne. W pracach na uczelnię trzymaj się też jej zasad korzystania z AI i ujawniaj użycie narzędzi, gdy regulamin tego wymaga.
Odmiana: główna pułapka po polsku
Fraza kluczowa po polsku ma wiele form. Jedna umowa daje „umowa o dzieło”, „umowy o dzieło”, „umowie o dzieło”, „umowę o dzieło” i „umową o dzieło”. Do tego dochodzi wielka litera na początku zdania. Jeśli narzędzie porównuje tekst dosłownie, każda z tych form jest osobną pozycją na liście.
Nie trzeba jednak wypisywać wszystkich. Wystarczą te, które występują w Twoim tekście. Skrót Ctrl+F z wpisanym samym rdzeniem („umow”, „opon”) pokaże je w minutę. Przy niskim limicie zacznij od formy, która pojawia się najczęściej albo ma największe znaczenie, na przykład w pierwszym akapicie opisu.
Jak przygotować listę fraz w pięć minut
- Zbierz kandydatów. Weź listę słów kluczowych z briefu, słowniczek z pracy albo nazwy produktów z opisu. Przy krótkim tekście wystarczy przeczytać go z zakreślaczem.
- Zapytaj o każdą frazę: czy zamiennik coś popsuje? Jeśli zmieni znaczenie, nazwę albo słowo, którym ludzie szukają produktu, fraza trafia na listę. Jeśli tylko zmieni brzmienie, odpuść.
- Znajdź formy w tekście. Wyszukaj rdzeń i spisz wszystkie odmiany, które się pojawiają, razem z wielką literą.
- Uporządkuj według wagi. Na górze to, co nie może się zmienić pod żadnym warunkiem, na dole to, co dobrze byłoby zachować.
- Sprawdź na jednym akapicie. Zanim przepuścisz cały tekst, zobacz, czy zdania wokół fraz nadal brzmią dobrze.
Jak to zrobić w ChatGPT
W czacie lista terminów jest tylko prośbą. Model zwykle ją respektuje, ale nikt tego nie pilnuje, dlatego na końcu trzeba sprawdzić wynik samemu.
Przeredaguj tekst poniżej innymi słowami, zachowując sens. Tych fraz nie zmieniaj, nie odmieniaj i nie zastępuj synonimami: [lista fraz, każda w osobnym wierszu]. Zachowaj też liczby i nazwy własne. Nie dodawaj nowych informacji. Na końcu wypisz frazy z listy, których nie udało się zachować.
Potem przejdź przez wynik wyszukiwaniem (Ctrl+F) i sprawdź każdą frazę z listy. Samoocena modelu na końcu odpowiedzi to wskazówka, nie dowód.
Polecenie ma też drugą słabość: w długiej rozmowie model może przestać się do niego stosować. Przy tekście dzielonym na części wklejaj listę fraz od nowa z każdą częścią, a nie tylko raz na początku.
Chronione frazy w humai
Parafraza, humanizator i korektor mają pole „Chronione frazy”. Działa ono inaczej niż prośba w poleceniu: przed wysłaniem tekstu do modelu każda fraza jest zastępowana znacznikiem, a po otrzymaniu wyniku wraca na miejsce dokładnie w takiej postaci, w jakiej ją wpisałeś. Model nie widzi frazy, więc nie ma czego zamieniać na synonim.
- Limit: 5 fraz w planie darmowym i bez konta, 30 fraz w planie Pro.
- Długość: od 2 do 80 znaków na frazę.
- Dopasowanie: dokładnie ta forma i ta wielkość liter. Inne odmiany i warianty zapisu nie są chronione, więc dodaj je osobno. „Python” nie obejmuje „Pythonem”, a „AI” nie złapie się w słowie „MAIL”.
- Ostrzeżenie: jeśli fraza z tekstu zniknie z wyniku albo liczba jej wystąpień się zmieni, zobaczysz prośbę o sprawdzenie tej frazy, a wynik i tak dostaniesz.
- Zapis: lista zostaje w Twojej przeglądarce i jest wysyłana z każdym tekstem, więc nie trzeba jej wpisywać od nowa.
Przykład przed i po
Przykład jest poglądowy. Chronione frazy: „Umowa o dzieło” i „umowy zlecenia”.
Przed: „Umowa o dzieło różni się od umowy zlecenia tym, że wykonawca odpowiada za konkretny rezultat. Umowę o dzieło zawiera się często przy pracach twórczych.”
Po: „Umowa o dzieło tym różni się od umowy zlecenia, że wykonawca odpowiada za konkretny rezultat. Kontrakt tego typu często zawiera się przy pracach twórczych.”
W pierwszym zdaniu obie frazy przetrwały co do litery, bo pasowały dokładnie do listy. W drugim „Umowę o dzieło” zastąpił „kontrakt tego typu”. To inna forma tej samej nazwy, a ta na liście się nie znalazła, więc nie była chroniona. Ostrzeżenia też nie będzie, bo narzędzie pilnuje tylko tych form, które dopasowało. Wystarczy dopisać trzecią frazę, „Umowę o dzieło”, i tekst zachowa nazwę w obu zdaniach.
Opis produktu: które wystąpienia są chronione
Drugi przykład pokazuje, jak lista działa w tekście sklepowym. Produkt jest zmyślony. Chronione frazy: „Kawomat 300”, „ekspres ciśnieniowy”, „ekspresu ciśnieniowego”.
Tekst: „Kawomat 300 to ekspres ciśnieniowy do małej kuchni. Ekspres ciśnieniowy trzeba odkamieniać, a do ekspresu ciśnieniowego wystarczy zwykła woda z filtra.”
| Wystąpienie w tekście | Czy chronione | Dlaczego |
|---|---|---|
| Kawomat 300 | Tak | Zapis zgadza się z listą. |
| ekspres ciśnieniowy (pierwsze zdanie) | Tak | Ta sama forma, ta sama wielkość liter. |
| Ekspres ciśnieniowy (początek drugiego zdania) | Nie | Wielka litera, a na liście jest mała. |
| ekspresu ciśnieniowego | Tak | Dopełniacz jest na liście jako osobna fraza. |
Tak wygląda typowy przypadek w planie darmowym: trzy frazy zajmują trzy z pięciu miejsc, a czwarta forma, „Ekspres ciśnieniowy”, zajęłaby kolejne. Przy wielu odmianach limit szybko się kończy, dlatego w dłuższych tekstach przydaje się 30 fraz z planu Pro. W krótkim tekście możesz też przestawić zdanie w oryginale tak, żeby fraza nie znalazła się na jego początku.
Co sprawdzić po przepisaniu
- Literówka albo inna forma na liście. Fraza, której nie ma w tekście, po prostu niczego nie robi, a narzędzie o tym nie informuje. Zapisana małą literą nie obejmie wystąpienia na początku zdania: „ekspres ciśnieniowy” nie chroni „Ekspres ciśnieniowy”.
- Składnia wokół frazy. Fraza zostaje w formie z oryginału, a reszta zdania może się zmienić. Jeśli nowe zdanie wymaga innego przypadku, forma przestanie pasować i trzeba ją poprawić ręcznie.
- Wielka litera. Gdy model przesunie frazę pisaną małą literą na początek zdania, wróci ona bez zmian, czyli też małą literą.
- Reszta faktów. Ochrona obejmuje tylko to, co jest na liście. Liczby, cytaty i pozostałe nazwy sprawdza osobno strażnik wierności, o którym więcej w poradniku czy AI zmienia fakty.
Jeśli wybierasz narzędzie do parafrazy i chcesz zobaczyć, czym różnią się dostępne opcje, przeczytaj nasze porównanie parafrazatorów online.